Đức Phật xuất thân từ giai cấp chiến binh cao quý. Theo truyền thống, trong bảy vị Phật quá khứ chỉ có một vị không thuộc giai cấp này. Vì vậy, tinh thần của một chiến sĩ thấm nhuần sâu sắc trong giáo pháp của Ngài.
Điều này thể hiện rõ qua những hình ảnh Đức Phật thường sử dụng: người hành thiền được ví như một cung thủ thiện xảo, một người lính đối diện với đạo quân đang tiến tới, hay những con voi, con ngựa được huấn luyện cho chiến trận. Những ẩn dụ ấy không chỉ mang tính minh họa mà phản ánh trực tiếp cấu trúc và tinh thần của con đường tu tập.
Bát Thánh Đạo mang nhiều nét tương đồng với quá trình huấn luyện của một người lính. Chánh kiến là cái nhìn đúng đắn về cách “chiến đấu”, hiểu rõ kẻ thù là gì và chiến trường nằm ở đâu. Chánh tư duy là động cơ đúng đắn, là quyết tâm giành thắng lợi và sẵn sàng làm những gì cần thiết để đạt được mục tiêu. Chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng tạo thành một bộ quy tắc danh dự, giúp người tu hành giữ vững giới hạn đạo đức trong suốt hành trình.
Chánh niệm giúp ghi nhớ những gì đã học, ghi nhớ cách quan sát và phân tích tình huống để biết nên áp dụng phương tiện nào khi đối diện trực tiếp với các trạng thái bất thiện. Chánh định giúp người hành giả đứng vững, không dao động trước bất cứ điều gì khởi lên, không để mình mất bình tĩnh hay bị cuốn theo. Điểm tương đồng quan trọng nhất là giáo pháp của Đức Phật mang tính chiến lược, giống như nghệ thuật của một người lính hay một chiến binh. Vì thế, thực hành cũng đòi hỏi phải suy nghĩ và hành động một cách có chiến lược.
Có một đoạn trong đó Tôn giả Ānanda nói về ba điều mà sự tu tập nhắm đến việc đoạn trừ, hay chính xác hơn là đến cuối cùng chúng ta sẽ từ bỏ nhu cầu đối với chúng. Tuy vậy, trong giai đoạn hiện tại, chúng vẫn cần được sử dụng. Ba điều ấy tương ứng với những thứ cần cung cấp cho một đạo quân: lương thực, dục và niềm tin.
ề lương thực, như Napoleon từng nói, một đạo quân phải hành quân bằng cái dạ dày của mình. Lương thực của người tu tập chính là chánh định, được sử dụng để tạo ra cảm giác an ổn và hạnh phúc nhằm nuôi dưỡng bản thân trên con đường thực hành. Cảm giác an ổn ấy đến từ năm uẩn. Dù biết rằng cuối cùng phải buông bỏ chúng, trước hết ta vẫn cần tận dụng chúng. Chúng có công dụng của mình: tuy mang tính khổ, nhưng vẫn đem lại lạc thọ, và chính điều đó giúp người hành giả có đủ sức để tiếp tục đi tới.
Mục tiêu tối hậu là không sinh không diệt, nhưng không thể dùng cái không sinh không diệt làm con đường. Nó nằm ngoài mọi kinh nghiệm hữu vi nên không thể trở thành phương tiện. Vì vậy, người tu phải khéo léo sử dụng các phương tiện đang có, tức là các pháp hữu vi, như một chiến binh sử dụng v
